Nếu như ba mẹ nào có ý định cho con học ngoại ngữ sớm, thì mình xin chia sẻ kinh nghiệm này của mình : hãy cho con học càng sớm càng tốt.

Sớm là sớm thế nào ?

Theo nhiều chuyên gia nghiên cứu, trẻ em sau 7 tuổi học tiếng nước ngoài sẽ tiếp cận thứ tiếng này như một « ngoại ngữ » chứ không còn như là một « ngôn ngữ » (DALGALIAN Gilbert, Enfances plurilingues, L’Harmattan, Paris 2000 ; PETIT Jean, L’immersion une révolution, J. Do Bentziger Ed, Colmar 2001). Tức là nếu trẻ học thêm một ngôn ngữ mới trước 7 tuổi, trẻ sẽ học thứ tiếng này như ngôn ngữ mẹ đẻ.

Vì thế cho trẻ học tiếng càng sớm càng tốt, vì học càng sớm trẻ học càng nhanh và càng dễ dàng.

Tại sao nên cho trẻ học nhiều ngôn ngữ ? Nghiên cứu chỉ ra rằng, đa ngôn ngữ có thể :

– Thúc đẩy khả năng sáng tạo của trẻ

– Thúc đẩy khả năng tập trung (vì trẻ đã làm quen với việc chọn lọc từ ngữ nên có khả năng cao hơn trong việc loại bỏ các yếu tố gây mất tập trung)

– Thúc đẩy khả năng giao tiếp

– Thúc đẩy khả năng toán học

(theo nghiên cứu của Ricciardelli, Lina A., “Creativity and bilingualism”, in: The Journal of Creative Behavior, Vol 26(4), 1992, 242-254).

Trước đây, với phương pháp giáo dục truyền thống, các bậc cha mẹ người gốc nước ngoài thường được khuyên không nói tiếng mẹ đẻ với con, vì sợ ảnh hưởng không tốt đến kết quả học tập của con = tiếng bản xứ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu gần đây chỉ ra những lợi ích tuyệt vời của việc nói hơn-một-ngôn-ngữ ở trẻ, vì thế xu hướng chung ở các nước phương Tây bây giờ là khuyến khích trẻ học đa ngôn ngữ, và đặc biệt khuyến khích trẻ nói ngôn ngữ mẹ đẻ, bên cạnh ngôn ngữ học ở trường.

Hơn nữa, trẻ đa ngôn ngữ sẽ có cái nhìn cởi mở hơn đối với các nền văn hóa khác, dễ hòa nhập và thích nghi hơn với thế giới “toàn cầu hóa” hiện nay.

Chắc sẽ có bậc bố mẹ bảo: “Học nhiều thế làm gì, muốn con thành siêu nhân à?”

Không, mình không có ý định biến con mình thành siêu nhân, mà đơn giản là muốn trang bị cho con hành trang tốt nhất cho tương lai. Thúc đẩy khả năng của con, là giúp con đỡ vất vả hơn trong cuộc sống sau này.

Sẽ có người khác bảo: “Mình chả muốn con mình vất vả học tiếng này, tiếng kia, mình muốn con mình có tuổi thơ bình yên và hạnh phúc”.

Không, học một thứ tiếng mới, nếu cha mẹ có phương pháp phù hợp, sẽ giống như như con ăn, ngủ, chơi búp bê hay chạy xe đạp, tức là nó không đòi hỏi con phải vất vả, khổ sở gì. Cha mẹ dạy con, là dành cho con nhiều thời gian hơn, và trẻ sẽ thích thú hơn là chơi một mình.

Nhưng tất nhiên, nó sẽ đòi hỏi sự kiên nhẫn và thời gian của cha mẹ.

Học thế nào?

1. Xem khả năng ngôn ngữ của con để chọn thời điểm học ngôn ngữ mới một cách tốt nhất

Có bé phát triển ngôn ngữ sớm, có năng khiếu ngoại ngữ, có bé thì nói muộn, và ít năng khiếu hơn.

Bé Lily, bạn của con mình, nói sớm và có năng khiếu. Bé đi nhà trẻ và các cô, các bạn nói tiếng Pháp, ở nhà thì bố mẹ nói tiếng Việt và tiếng Anh. Giờ bé hơn 2 tuổi, nói và hiểu cả tiếng Anh, Pháp, Việt, tiếng Việt hơi nhỉnh hơn một chút.

Bé nhà mình, nói muộn, phát triển khả năng vận động trước khả năng ngôn ngữ, thích vận động nên hơi thiếu tập trung vào các trò đòi hỏi tư duy và kiên nhẫn. Khi bé nhà mình 2 tuổi, đếm rộng rãi thì bé nói được khoảng … 10 từ, thế thôi. Ở nhà thì mẹ nói tiếng Việt, bố nói tiếng Pháp với bé. Khi nào đi ra ngoài chơi có các bạn khác thì mẹ nói tiếng Pháp với con cho nó lịch sự. Bé nhà mình không đi nhà trẻ, đến lúc bé vào mẫu giáo (lúc 2,5 tuổi) thì cô bảo là nhiều lúc cô không hiểu bé nói gì (vì ngọng và ít vốn từ, câu cú thường chưa đúng ngũ pháp), vì thế mình chuyển sang chỉ nói tiếng P với con trong một thời gian ngắn (chắc chừng 2 tháng). Đến khi bé có thể giao tiếp khá ok = tiếng P thì mẹ lại tiếp tục nói tiếng V với con. Từ khoảng gần 3 tháng gần đây mình bắt đầu cho con tiếp xúc với tiếng Anh.

Giờ thì bạn ý hơn 3 tuổi một chút, nói tiếng Pháp khá ok, tiếng Việt hiểu tốt, nhưng nói ít hơn tiếng P, thỉnh thoảng mẹ nói tiếng V thì trả lời = tiếng P và mẹ phải nhắc thì mới trả lời = tiếng Việt. Từ vựng biết cũng ít hơn tiếng P. Tiếng Anh thì bạn ấy hiểu và nói được những câu hỏi đơn giản như cái gì đây, ở đâu, muốn .. không, và biết một số từ vựng chỉ động vật, bộ phận cơ thể, biết một số tính từ.

Từ việc quan sát hai bạn trên, mình cho là nếu bé có năng khiếu ngôn ngữ (biểu hiện là nói sớm, có khả năng tập trung, vốn từ nhiều từ khi còn nhỏ) thì có thể dạy bé song song các ngôn ngữ khác nhau. Còn bé nào chậm nói, tập trung kém (vị bận chạy nhảy) như bé nhà mình thì có thể ưu tiên ngôn ngữ chính hơn một chút (để giúp bé không gặp nhiều khó khăn khi đến nhà trẻ, mẫu giáo hoặc chơi với bạn bè). Khi nào ngôn ngữ chính đã tạm tạm ổn, thì hãy giới thiệu một ngôn ngữ khác cho bé.

2. Học mà chơi, chơi mà học

Phương pháp của mình trong việc dạy bé tiếng Anh (phương pháp áp dụng để bé làm quen với tiếng Anh, khi nào bé tạm vững vững thì thay đổi phương pháp phù hợp hơn):

· Bước 1. Nghe 1 bài hát tiếng Anh/đọc 1 quyển sách tiếng A (dành cho trẻ e, chữ ít hình nhiều):

Mình thường cho con nghe các bài hát tiếng Anh dành cho trẻ em trên Youtube, nói chung là nhiều vô số kể. Tuy nhiên, trên đó thượng vàng hạ cám cũng nhiều, có những bài chuyển thể sang nhạc dậm dựt, hình ảnh xấu xí, không tự nhiên, mình không bao giờ cho xem những bài như thế. Một số kênh mình thấy rõ lời, hình ảnh tự nhiên, đẹp là Super simple songs, Dave and Eva và The mother goose club

Sau khi chọn được bài hát/sách phù hợp, mình cho con xem vài lần để con quen thuộc với hình ảnh, 1 – 2 lần/ngày trong vòng khoảng 1 tuần.

Đối với bài hát thì sau đó mình chỉ cho nghe (tắt màn hình), xem lúc mẹ thực sự bận thôi.

· Bước 2. Cùng hát và chơi với con

Trong bước này, mình bật nhạc và hai mẹ con cùng hát theo, làm cử chỉ điệu bộ theo như bài hát. Lúc nào rảnh thì làm, bé rất thích chơi trò này đấy.

· Bước 3. Thực hành từ vựng:

Mình tìm “tài liệu” ( lyrics poster, flashcard, worksheet, coloring page) theo chủ đề bài hát/truyện, sau đó thì in 2 bộ, một bộ thì dán lên tường cho con nhìn thấy thường xuyên hình ảnh + từ viết, một bộ thì đóng lại thành sách chủ đề.

(flashcards, worksheets, coloring pages có thể down và in ra từ

http://supersimplelearning.com/resource-center/

http://www.kids-pages.com/index.htm

http://www.schoolexpress.com/fws/cat.php?id=2895

mình thấy mấy trang này ok, nhất là trang supersimplelearning thì rất là tuyệt, vì có tài liệu theo bài hát.

Với bộ tránh dán trên tường mình thực hành từ vựng với con bằng cách hỏi con về các bức tranh: cái gì đây, ở đâu, con này kêu thế nào, con nào kêu thế này etc

Sau một thời gian thì thay tranh dán trên tường, chỉ học theo sách chủ đề (thỉnh thoảng lôi ra ôn lại với con)

Sau đó thì mình thực hành tiếng A với con mọi lúc mọi nơi có thể. Vì bạn ấy cần phải học cả tiếng V nữa nên mình giao tiếp chính với con = tiếng V, tiếng A mình thỉnh thoảng nói với con để bạn ấy quen và không quên những từ vựng đã học. Chủ yếu nhất là hai mẹ con hát suốt ngày, hát trên đường đi học, trên đường đi chơi, trong ô tô, trong lúc chơi ngoài sân, hát suốt.

Để học hiệu quả, mình thấy thế này:

– Mẹ không đặt yêu cầu về kết quả, bé quên thì nhắc lại, bé không thích thì không ép, tuân thủ nguyên tắc vừa chơi vừa học

– Không gặng hỏi bé, không bắt bé phải trả lời

– Nói thường xuyên với bé những câu = tiếng Anh mà ko cần bé phải trả lời: các câu mệnh lệnh hay câu hỏi như put on your shoes, which one do you like more? (bé thích gì thì chỉ nấy), let’s go outside etc

– Hát hò thường xuyên với con các bài hát tiếng A

Ví dụ: mình đang cho bé học các từ chỉ sự đối lập, mình chọn bài hát sau

Open Shut Them (And Other Opposites) 

♫ Open shut them, open shut them. [Open and shut your hands.]

Give a little clap, clap, clap. [Clap.]

Open shut them, open shut them.

Put them in your lap, lap, lap. [Pat your legs.]

Big and small.

Big and small. Big and small. [Spread your hands out wide, and then put them close together.]

Big, big, big, big, small, small, small.

Big and small. Big and small.

Big, big, big, big, small, small, small.

Please. No, thank you.

Please. No, thank you. Please. No, thank you.[Clasp your hands under your chin as if asking for something, then shake your head and wave your hand in front of your face as if saying, “No, thank you.”]

Please, please, please, please. No thank you.

Please. No, thank you. Please. No, thank you.

Please, please, please, please. No thank you.

Fast and slow.

Fast and slow. Fast and slow. [Move your hands round and round quickly, and then slowly.]

Fast, fast, fast, fast, slow, slow, slow.

Fast and slow. Fast and slow.

Fast, fast, fast, fast, slow, slow, slow.

Loud and quiet.

Loud and quiet. Loud and quiet. [Cup your hands around your mouth and shout, and then put your finger in front of your mouth like you are saying, “Shh.”]

Loud, loud, loud, loud. Shh… Quiet.

Loud and quiet. Loud and quiet.

Loud, loud, loud, loud. Shh… Quiet.

Peek-a-boo.

Peek-a-boo. Peek-a-boo. [Place your hands in front of your face and then quickly move them away as you say, “Boo!”]

Peek-a, peek-a, peek-a-boo!

Link bài hát trên youtube:

https://www.youtube.com/watch?v=RNUZBHlRH4Y

Tài liệu:

http://supersimplelearning.com/reso…

http://supersimplelearning.com/resource-center/open-shut-them-and-other-opposites-flashcards/

http://supersimplelearning.com/song…

http://www.kids-pages.com/folders/f…

Đảm bảo các ba mẹ sẽ ngạc nhiên vì bé sẽ thích và học rất nhanh đấy.